Sanatçı Tamer Levent’ten 2024 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi

ITI (Uluslararası Tiyatro Enstitüsü) Üniversiteler Türkiye Temsilcisi Bilkent Üniversitesi Tiyatro Kısmı Lideri Jason Hale ve ITI Türkiye Temsilciliği İdare Kurulu’nun (Turan Oflazoğlu, Engin Uludağ, Ayşe Emel Mesci ve Savaş Aykılıç) aldıkları ortak karar ile bu yılki Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi, uzun yıllar Devlet Tiyatroları’nda çalışan, TOBAV (Devlet Tiyatroları Opera ve Balesi Vakfı) lideriyken başlattığı ‘sanataevet’ kampanyasıyla tanınan direktör, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Tamer Levent tarafından kaleme alındı.

‘DRAMA, İNSANLARIN İÇ VE DIŞ AKSİYONUDUR’

Levent’in ‘Yaşama Sanatının Navigasyonu Tiyatro’ başlıklı bildirisi şöyle:

“İnsan beyni de gebe olur.
Ama bu hamilelik bir merak sorusu ile başlar.
Düşünceler ve kaynaklar bir ortaya getirilir. Geliştirilir.
Eksik bilgi varsa ulaşılmaya çalışılır.
Her şey fikir seviyesinde olgunlaşınca, sıra doğuma gelir.
Hamilelik süreç, doğan bebek eserdir. Onun da büyümesi ve gelişmesi gerekir.
Sanat, süreç ve eser devamlılığının hiç bitmeyen gelişmesidir. Tıpkı insanlık tarihi ve geleceği gibi…
Drama, insanların iç ve dış aksiyonudur. Bu aksiyon ile yaşadığı durumlardır.
Yani fikir ve onun dışa yansıması.
İnsanlık dilsiz olduğu çağlarda birbiriyle drama aracılığıyla anlaşmıştı.
Ses, taklit ve bedensel anlatımlar ile, doğaçlama olarak durumları canlandırmış, bağlantı kurmuştu.
Bu irtibat, ona fikrin muhtaçlığı olan tecrübeleri ve bilgileri sağlamıştı.
Başlangıçta kendisi için rol yapan insan, daha sonra tiyatro alanlarında seyirci olmuştu.
Aslında tiyatroda sahnelenen kendi öyküsü idi.
Yaşam sahnesinin gerçek oyuncuları, deneyimcileridir onlar.
Yaşamlarına ayna tutan sahnedeki beşerler ise, hayat sanatı seyahatine onları davet eden rehberlerdir.
Yaşam sahnesinde, eğitim ve öğretim sistemlerindeki ezbercilik yoktur.
Tiyatro aktörleri, durumları yorumlarken, deneyimcilerin onlarla empati kurabilecekleri yorumlar sunmalıdır.
Davranışların nedenleri, niçinleri ile, farkındalığı uyaran seçilmiş, çalışılmış, inandırıcı gestuslar kullanmalıdırlar..
Tiyatro materyalini toplumdan alır. Kendi laboratuvarında süreçten geçirdikten sonra, tekrar birebir topluma sunar. Süreç ve eser formülünü harekete geçirir.
Yaşamın değişip gelişmesine neden olur. Bu sonu olmayan devinim, her çağın durumlarının ihtimam ile seçilmesi ve çalışılması ile gerçekleşir.
Başarı ve başarısızlığın dramalarını seçip, inandırıcılığı ile sorgulamayı uyarabilmelidir aktörler.
Her vakit yaşantımızda olan ideolojiyi, psikolojiyi, sosyolojiyi, sanat niyetinin bütün özelliklerini titizlikle dikkate almalıdırlar.
Her seferinde durumlara ihtimamla ayna tutmak sanatını paylaşmalıdır tiyatro.
Ancak o vakit sağlayabilir, deneyimcilerin ona katılmasını, empati kurmasını.
Bilgileri uygulamaya dönüştüren niyet paydaşlığı kurmasını. Gülmesini, ağlamasını, alkışlamasını…

Tiyatro düşünmediklerimizi hatırlatıp, bizleri yüzleştirir.
Ezberlenmiş bilgilerimizle; din, lisan ve ırk ile bütünleştiremediğimiz; nedenlerini sorgulamadığımız mevzuları, insan olma iştirakinde, ders vermeden sorgular.
Tiyatro ve onun mayası olan drama, fikirlerimizi harekete geçirir.
Yaşamın sanatının gelişip değişmesine pürüz olan ögeleri fark etmemize neden olur.
Bunlar, şahsî ya da dünya genelinde maniler olabilir.
İnsanlık bu çağda yaratılan savaşların da, çocuk katliamlarının da kurgulandığının farkında artık.
Ama dünyayı var eden insan aklı ve draması bize her periyotta tahliller üretmeyi öğretmedi mi?
Önemli olan bilgileri ezberlemek değil, fikir geliştirmek ve uygulamada kullanmaktır.
Tiyatro ve drama bize bunu fark ettirir. Örgün eğitim sistemlerine teklifte bulunur.
Yaşamda var olan ve çözülmez görülen sıkıntıları irdelemek ve tahlil üretmek süreçleri yaratır.
Süreçleri ve aktörleri hatırlanmayan eserler kültür oluşturmaz. Bizler, bugün yaşadığımız çağda kat ettiğimiz yolu, yaşama kazandırdığımız kıymetleri, üstlendiğimiz rolleri tekrar değerlendirmeliyiz. Geleceği düşünebilme tecrübeleri paylaşmalıyız.
Kötü, yakışıksız ve yanlış ile güzel, hoş ve doğruyu sorgulayabilmek gerçekliğinde yapay zekâdan geri kalmamalıyız.

Çünkü dün olduğu üzere, bugün de:
“Bütün dünya bir sahnedir. Bayan erkek bütün beşerler da onun aktör ve aktrisleridir.”
Yani daima devinim ve yaratıcılık süreçleri oluşturan yaratıklar…
İnsansız bir dünya daha hoş olur muydu? O vakit tiyatro da olmazdı, biz de bunu hiç öğrenemezdik!!!
Tiyatro ve onun kapsadığı disiplinler, insan hayatının bütünsel sanat itinası ile düzenlenebilmesinin navigasyonudur.
Sanataevet vizyonu seyahatinin yani…”

Tamer Levent kimdir?

Tamer Levent 13 Ekim 1950 tarihinde İzmir, Karşıyaka’da doğdu. Düzey imtihanı ile kazandığı Ankara Devlet Konservatuvarı, Tiyatro yüksek kısmından 1977 yılında mezun oldu. Ankara Devlet Tiyatrosu’nda oyuncu olarak misyona başladı. Yaratıcı drama ve oyunculuk çalışmalarını başlattı. Eğitimde Drama atölyeleri düzenleyerek, kavramı tanıttı. Goethe Enstitüsü ve British Council bursları ile Almanya ve İngiltere’de çalışmalar yaptı. Ulusal ve memleketler arası alanda sayısız atölye çalışması yönetti. Tiyatro kültürü açısından gerekli maddelerin çıkması için istekli çalışmalar yaptı. TOBAV (Devlet Tiyatroları Opera ve Balesi Vakfı) genel başkanlığı müddetinde milletlerarası şenlikler düzenledi.

Yarışmalar açtı. Devlet Tiyatroları’nda oyuncu olarak pek çok oyunda vazife aldıktan sonra, rejisör takımında pek çok oyun yönetti. Yönettiği oyunlar milletlerarası şenliklere davet edildi. TOBAV’ın düzenlediği çalıştaylarda alınan kararlar sonucunda, birinci ve son kere yapılan bir uygulama ile, seçimle Devlet Tiyatroları’na genel müdür oldu. Eski genel müdür, maddede seçim olmadığı için danıştaya dava açtı. Tiyatro ve drama kültürünün ehemmiyeti üzerine yasa ve kültür çalışmaları yaptı. Tiyatro oyunları yazdı. Ulusal ve memleketler arası projeler yönetti. Opera yapıtları yönetti. Dans projeleri yönetti. Bu eserler dünyanın 4 kıtasında temsil edildi.1980 sonrası TOBAV’da “sanataevet” kampanyası başlattı. 5 Nisan tasarruf önlemleri sırasında, sanataevet niyeti ile Devlet Tiyatroları’nın tasarruf önlemlerinden muaf olmasını sağladı. Yazdığı, “Ya tutarsa” isimli oyun Fransızcaya çevrildi. TV program imalcisi ve direktörü Seynan Levent ile evlidir.

(KÜLTÜR SANAT SERVİSİ)