Rusya basınında geçen hafta: ‘Yunanistan savunma bakanı Erivan’da ne konuştu?’

Haftanın üç yazısından ikisi Ermenistan’la ilgili. EADaily’de Makedontsev, Yunanistan savunma bakanının Erivan ziyareti üzerinde duruyor ve ziyaretin Ermenistan’da, Rusya’ya alternatif olarak Yunanistan’ın güvenlik garantörlüğü seçeneğinin propagandasını yapmak için kullanıldığını vurguluyor. Nezavisimaya Gazeta’da Avakov ise neredeyse eksiksiz çevirdiğim uzun makalesinde Ermenistan’ın AB üyeliğinin fiilen mümkün olmadığını ve bu yoldaki enformasyon bombardımanının “yeni bir dış siyaset” oluşturulması emeliyle kullanıldığını belirtiyor.

Vzgylad’a yazan Yuriy Mavaşev, “Yeni Türkiye Araştırmaları Merkezi” müdürü. Bu merkezin önemli hiçbir çalışmasına rastlamadım; daha çok Türkiye için lobi faaliyetlerinde bulunduğu izlenimi ağır basıyor. Rusya’nın nükleer santralle askeri altyapı oluşturmaya çalıştığı savı bence de ciddiye almaya değmeyecek kadar afakidir; bununla birlikte olağan kurallarda Rusya’da bir fikir kuruluşunun Rusya hükümetine Türkiye kamuoyunu aydınlatmak için medya çalışması örgütlemesi daveti yapması da pek görülmüş şey değildir.

‘Yunanistan savunma bakanı Erivan’da ne konuştu?’

Ermenistan-Rusya bağlantıları süratle bozulurken Ermenistan yetkilileri güya güvenlik garantisi ve Türkiye-Azerbaycan tandemine karşı koymak için destek olacak yeni ülkeler bulmaya çalışıyor.

Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias 4 Mart’ta resmi bir ziyaretle Erivan’daydı. Yunan bakanın Erivan ziyareti, Ermenistan’da başlatılan, Rusya hudut muhafızlarının Evartnots havaalanından ve ülke hudutlarından uzaklaştırılmasına yönelik enformasyon kampanyasıyla eşzamanlıydı.

Yunanistan bu bağlamda Paşinyan hükümetine Rusya’ya alternatif olarak bilhassa gerekliydi. Yunanistan da Paşinyancıların davetinden Ermenistan’ın güvenlik garantörlüğü için kendisine bir fırsat yaratmak üzere yararlanmaya çalışıyor. Dendias’ın Ermenistan Savunma Bakanı Papikyan’la basın toplantısındaki şu kelamları tesadüf değildi:

“Ülkelerimiz ve Kıbrıs ortasında üç taraflı, başarılı bir savunma işbirliği şeması yarattık. Fakat Fransa ve Hindistan’la diğer üçlü yahut dörtlü mutabakatlar da olabilir. …”

Dendias, o da Ermenistan’ın hamisi imgesi yaratan Fransa’yı andı. Lakin küçük bir “ayrıntıyı” es geçti. Rusya ve İran’la düşmanca münasebetler içinde bulunan Fransa Orta Asya’daki konumunu güçlendirmeye çalışıyor; bunun örneği de Macron’un 1-2 Kasım’da Kazakistan ve Özbekistan ziyaretleriydi. Fransa bu iki ülkeden uranyum almak istiyor, bu da günümüz kurallarında lakin, beşinci cumhuriyetin ekonomik bağları koparmadığı Azerbaycan ve Türkiye üzerinden yapılabilir. Hasebiyle, Dendias’ın Fransa-Hindistan-Yunanistan-Ermenistan savunma işbirliği formatı üzerine kelamları, karşısındakileri lümpen sayan ve Ermenistan’da Avrupa-Atlantik propagandasını hedefleyen demagojiden öbür bir şey değil. … (P. Makedontsev / EADaily, 6 Mart)

‘Akkuyu’nun geleceği’

… Rusya’nın Türkiye’ye dönük uzun vadeli menfaatleri açısından barışçıl nükleer alanında işbirliği son derece gelecek vaat ediyor. Rusya imali çağdaş güç ünitelerinin kullanım ömrü 60 yıl, bu uzatılarak 100 yıla çıkarılabilecek. En azından bu mühlet boyunca iki ülke ortasında güç bağları kopamaz.

Türk nükleer uzmanlarının Rusya’daki bir üniversitede eğitim alacak olmaları da daha az değer taşımıyor. Bu, uzman ve bilim alanında aşikâr karşılıklı ilgiler ortaya çıkaracak ve bunları koparmak, Batı ülkeleri dahil rastgele biri için son derece güç olacak. …

Türkiye’deki Batı yanlısı güçler de bunu güzel biliyorlar. Türk basınında muhaliflerin “iyi düşünüp taşınma” davetleri yaptığı makaleler sık sık çıkıyor. Türkiye’deki Batı yanlısı bir yayının müellifi Deniz Zeyrek’in yazısında, Moskova’nın santralin inşaatı mazereti altında Mersin’de “ciddi bir askeri altyapı” kurduğu ileri sürülüyor. Bunun mümkün olmadığı, zira prensip olarak mümkün olamayacağı, Türkiye’nin beşinci kolunu hiç rahatsız etmiyor. Batı yanlısı gazetecilere, Rusya’nın barışçıl nükleer teknolojisi kelam konusu olunca pek endişelenen sözümona çevreciler de eşlik ediyor.

Bu tıpkı vakitte, güç diplomasisine bizim yumuşak gücümüz medya ve enformasyonun eşlik etmesi gerektiğini gösteriyor. … (Y. Mavaşev / Vzglyad, 7 Mart)

‘Ermenistan-AB ilişkileri’

Zelenskiy’in Ermenistan’ı ziyaret edeceği söylentileri şimdi dinmişti ki yetkililer Ermenistan vatandaşlarına AB’ye girme sıkıntısını düşünmeyi önerdiler. Ülke ekonomik manada pek çok açıdan Rusya’ya bağımlı olduğundan bu fikri ulusal güvenliğin güçlendirilmesi ve demokrasinin geliştirilmesi mazereti altında ileri sürüyorlar. …

Ermenistan Güvenlik Kurulu Sekreteri Armen Grigoryan devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, AB Erivan’ı birliğe katılmaya davet ederse Ermeni yetkililerin bunu düşüneceğini söyledi. Lakin Brüksel işbirliğini azami ölçüde genişletmeye hazır olmakla birlikte AB’nin gündeminin çok kalabalık olduğunu da şerh düştü. Grigoryan buna karşın AB ve Ermenistan ortasındaki bağların vakitle güçleneceğini belirtti. Dediğine nazaran Erivan, “Avrupa güvenliğinin araç setinde bir modül olmak” istiyor.

Parlamento Lideri Alen Simonyan da Avrupa entegrasyonu istikametinde düşünmek ancak tez etmemek gerektiğini söyledi. Simonyan’a nazaran Erivan’ın adımları tek taraflı kalmamalı. Simonyan ayrıyeten, Ermenistan’daki demokrasi düzeyinin birtakım AB ülkelerinden de yüksek olduğunu vurguladı.

İktidar partisi “Yurttaş Sözleşmesi” de ülkenin, AB ile daha sıkı bağların tesis edilmesine hazır olduğunu ileri sürüyor. …

Öte yandan, Avrasya Uzman Kulübü üyesi Agas Tavadyan’a nazaran 2023’te Ermenistan’ın ihracatının en önemli kısmı Rusya, BAE ve Çin’e yapılıyor. Moskova’nın hissesi yüzde 40,6, öteki ikisi ise 34,4. 2021’de Abu Dabi ve Çin’e yalnızca yüzde 2,8 düşmüştü. Geçen yıl ihracat yüzde 55,3 artışla 8,4 milyar dolara ulaştı; son iki yılda ise 2,8 kat arttı.

Tavadyan, Çin ve BAE’ye yapılan ihracatın temel itibariyle Rusya’nın kıymetli taş ve madenlerinin re-eksportu olduğunu belirtiyor. 2022’de Rusya’ya en çok konyak satılıyordu, bugünse esas kalemler telefon, araba, tıbbi gereç ve telsiz modülleri üzere emtia. Şayet Rusya’ya yapılan ihracat düşülürse, Ermenistan’ın 2023 ihracatı yüzde 12,2 azaldı, son iki yıldaki artış ise yalnızca yüzde 0,6.

AB’ye gelince, 2023’de lakin dördüncü sırada yer bulabildi. Ermenistan’ın ihracatının yalnızca yüzde 8,4’ü AB ülkelerine yapılıyor. Fakat AB’ye katılmak için öncelikle Avrasya Ekonomik Topluluğu bünyesinde Rusya ile iktisadi ittifaktan çıkmak gerekiyor. Üstelik de bunu AB ile birlik imzasından, yani gerçek entegrasyondan çok evvel yapmak gerekecek.

Ancak Ermenistan Parlamento Lider Yardımcısı ve Türkiye ile bağların olağanlaştırılması özel temsilcisi Ruben Rubinyan, Erivan’ın Avrasya Ekonomik Topluluğu’ndan çıkma niyeti olmadığını vurguluyor. AB’nin Güney Kafkaslar krizi özel temsilcisi Toivo Klaar da Brüksel’in Ermenistan’ın Avrasya’da kalkınma kararına hürmet duyduğunu ileri sürüyor.

Stratejik Araştırmalar ve İnisiyatifler Analitik Merkezi yöneticisi Ayk Halatyan şöyle diyor:

“Günümüz kurallarında Ermenistan’ın Avrupa entegrasyonunun mümkün olduğunu düşünmüyorum. AB’nin de içinde bulunduğu zahmetler dikkate alındığında genişlemek istemesi pek mümkün değil. Fakat Avrupa entegrasyonu bir perspektif olarak AB’nin post-Sovyet coğrafyasındaki nüfuzunu genişletmesi için çok tesirli bir vasıta. Ayrıyeten Ermenistan Başbakanı Paşinyan için de, yurttaşları Rusya oryantasyonundan Batıya geçmekte iknaya yardım edecek esas kozlardan biri haline gelebilir. Paşinyan, en yeterli ihtimalle orta vadede AB ile paydaşlık sağlayabileceğini çok uygun biliyor. Birlik ise günün birinde olacaksa bile hiç yakın değil.”

Rusya Bilimler Akademisi Dünya İktisadı ve Memleketler arası İlgiler Enstitüsü kıdemli çalışanı Stanislav Pritçin ise Avrupa entegrasyonunun Erivan’ı iktisadi bir felakete götüreceğini düşünüyor. …

Pritçin, Ermenistan idaresinin Avrupa entegrasyonu konusunda konuşmalarını ise, reaksiyonlarını pahalandırmak ve yeni bir dış siyaseti geliştirmek için yurttaşları ve milletlerarası toplumu test etme teşebbüsü formunda pahalandırıyor. (A. Avakov / Nezavisimaya Gazeta, 3 Mart)

(DIŞ HABERLER SERVİSİ)