AB’den Apple, Meta ve Google hakkında soruşturma

Avrupa Birliği (AB) Kurulu, ABD merkezli teknoloji şirketleri Apple, Google ve Facebook’un ana şirketi Meta hakkında yeni bir soruşturma başlattı. Kurul, ABD şirketlerinin Avrupa Dijital Pazarlar Yasası’nın (DMA) öngördüğü internet kurallarına uymak için kâfi çabayı göstermediğinden şüpheleniyor. Şirketlerin AB maddelerini ihlal ettiği saptanırsa, onlarca milyar euroluk cezalarla karşı karşıya kalacakları belirtiliyor.

BBC Türkçe’den Yusuf Özkan’ın haberine nazaran, ABD’li şirketlerin Avrupalı tüketici ve şirketlerin haklarını muhafazayı amaçlayan Dijital Pazarlar Yasası’na ahenk konusunda yasanın yürürlüğe girdiği 7 Mart’a kadar gerekli taahhütte bulunmaları gerekiyordu.

YENİ YASAYA AHENK KONUSUNDA TEDBİR ALMA TAAHHÜDÜ

Meta, Google ve Apple, 7 Mart’ta yeni yasaya ahenk konusunda her türlü tedbiri alacaklarını açıkladı. Bu kapsamda örneğin Meta, reklamsız Facebook ve Instagram kullanımı için abonelik sistemi başlattı. Bu platformlarda kullanıcılara, aylık 10 euro (yaklaşık 350 Türk Lirası) fiyat karşılığında reklamsız kullanma imkanı sunuldu. Apple, iPhone kullanıcılarına istedikleri tarayıcıyı kullanma seçeneği getirdi.

Ancak Avrupa Birliği Komisyonu’na nazaran, ABD’li teknoloji şirketlerinin sunduğu kimi uyumluluk tedbirleri, gayeye ulaşmada başarısız oldu ve beklentilerin gerisinde kaldı. Bilhassa Apple ve Google hizmetlerini tek çatı altında toplayan Alphabet’in siyaseti ile ilgili şikayetler, komitenin harekete geçmesine neden oldu.

SORUŞTURMA NELERİ İÇERİYOR?

Soruşturma kapsamında öncelikle Apple ve Google’ın uygulama mağazaları incelenecek. Komiteye nazaran, Google Play Store ve Apple App Store dışında alınabilecek hizmetler ve daha ucuz abonelikler konusunda müşterilerle gereğince irtibat kurmuyor. Ayrıyeten farklı uygulama mağazası geliştiricilerinin Apple ve Google’a ödemek zorunda oldukları kurullar da incelenecek. AB’ye nazaran, Apple ve Google, bu bahiste çok yüksek kurullar talep ediyor.

Ayrıca Apple’ın tarayıcı seçeneği kısmı, kullanıcıların özgür bir seçim yapmasını engelliyor. Apple işletim sistemi iOS’ta uygulamalar kolay kaldırılamıyor ve ayarları değiştirmek gereğince kolay değil. Komite, Meta’nın Instagram ve Facebook için sunduğu abonelik seçeneğini, “öde ya da kabul et” olarak pahalandırıyor. Facebook ve Instagram, abone olan kullanıcıların bilgilerinin, hedeflenen reklamları göstermek için kullanılmayacağını açıkladı. Lakin para ödemeyenler için bu durum geçerli değil AB Komisyonu’na nazaran, Meta’nın bu uygulaması, kapalılıklarını garanti altına almak isteyen kullanıcıları para ödemeye zorluyor.

Komisyon, Google’ın arama motorunda rakip hizmetlere gereğince yer vermediğinden de şüpheleniyor. AB idaresine nazaran şirket, kullanıcıları çoğunlukla Google Shopping, Google Flights ve Google Hotels üzere kendi hizmetlerine yönlendiriyor.

HANGİ YAPTIRIMLAR UYGULANABİLİR?

AB Komitesi, ABD merkezli teknoloji şirketleri hakkında başlatılan soruşturmanın 12 ay içinde sonuçlandırılmasını hedefliyor. Soruşturma sonunda Apple, Google ve Meta’nın, Avrupa Dijital Pazarlar Maddesi’ni ihlal ettiği saptanırsa, bu şirketlerin yıllık global cirosunun yüzde 10’u kadar para cezası verilebilecek. Dünya çapında yılda yüzlerce milyar dolar ciroya sahip olan şirketlere verilecek ceza da, onlarca milyar doları bulacak.

Şirketlerin ihlallere tekrar etmesi durumunda ise, ceza ölçüsü, yıllık global cironun yüzde 25’ine kadar çıkabilecek. Dijital Çağa Uygun Avrupa Stratejisinden Sorumlu AB Kurulu Lider Yardımcısı Margrethe Vesteger, bunun, DMA’nın yürürlüğe girmesinden bu yana teknoloji şirketleri hakkında başlatılan birinci büyük ölçekli soruşturma olduğunu söyledi.

AB Komitesi Dijital Hizmetler Yasası kapsamında X, TikTok ve AliExpress aleyhine de soruşturma başlatılmıştı.

(DIŞ HABERLER SERVİSİ)